باب اوّل در تعديد آداب و سنن پادشاه على سبيل الاجمال و نقل بعضى وصايا و سخنان از حكما و ملوك و در اين باب چند فصل است : فصل اوّل : در ذكر بعضى قواعد كه در كتب حكمت عملى در باب امر سلطنت مقرّر و مذكور است و عمدهء آنچه در اين مقام ذكر مىشود ، مقتبس از تحقيقات حكماست . ببايد دانست كه سلطنت و پادشاهى بر دو قسم است : يكى ، سلطنت فاضله كه بناى سير و اطوار ملك بر قواعد عقل و مناهج شرع بوده ، از سلوك منهج توسّط و اعتدال كه موافق ميزان عدل است قدم بيرون نگذارد و غرض از تكميل نفس خود و ديگران باشد كه به علوّ درجات و حصول مثوبات فايز گردند و ذكر جميل و ثواب جزيل بر آن مترتب شود . دوم ، سلطنت ناقصه « 1 » كه آن را سلطنت تغلّبى خوانند و غرض از آن ، آن باشد كه به جور و تعدّى و پيروى هوى و هوس و دواعى نفسانى و تحريكات شيطانى خلق را در تحت بندگى خود درآورده ، قوا و آلات ايشان را در مصارف آرزوهاى شهوانى و غضبى خود صرف نمايند و در جور و تعدّى و ستم بر خلق بيباك باشند . و كسانى كه به اين راه

--> ( 1 ) . در اخلاق ناصرى ، اين تقسيم‌بندى به صورت سياست فاضله و ناقصه آمده است ، نك : صص 300 و 301 .